‘Doordat ik ’s nachts kon slapen, hield ik de zorg overdag vol’
Als je zorgt voor iemand die op sterven ligt, is een moment voor jezelf vaak het laatste waar je aan denkt. Respijtzorg kan in zulke situaties uitkomst bieden. Hierbij draag je je zorgtaken tijdelijk over aan iemand anders. Dat kan zelfs wanneer een dierbare thuis wil sterven. Het bleek een uitkomst voor Karin van Werven, Jan Laseur en Frank Veldman. ‘Je houdt het niet vol om dag en nacht wakker te zijn.’
Toen de moeder van Karin besloot om thuis te sterven, zorgde Karin in eerste instantie samen met haar zus voor haar moeder. Dag en nacht. ‘Mijn zus en ik wisselden de nachten af’, vertelt Karin. ‘Mijn zus sliep tijdens haar nachten bij onze moeder in huis. Ik bleef thuis in ‘mijn’ nachten, want ik woon dichtbij. Ik moest vaak drie keer per nacht naar mijn moeder om haar te helpen met plassen. Met de auto was ik er zo, maar toch. Mijn nachten waren volledig gebroken. Dat hou je niet vol.’ Op een gegeven moment zag Karin ook aan haar zus hoe intensief het was. ‘Ze deed haar ogen dicht terwijl we aan het praten waren. Ik dacht, jij bent zó moe.’
Vrijwilligers waken bij een dierbare
Op aanraden van Buurtzorg schakelden ze de Vrijwillige Palliatieve Terminale Zorg (VPTZ) van ZwolleDoet! in. Die biedt ondersteuning in de laatste levensfase. Speciaal opgeleide vrijwilligers helpen bij de persoonlijke verzorging en waken aan bed bij de zieke. ’s Nachts en overdag. Dit geeft mantelzorgers tijd om bij te slapen of even iets voor zichzelf te doen.Karin: ‘Eigenlijk wilde mijn moeder geen hulp van een ander. Zelfs van ons vond ze het vreselijk. Maar op een gegeven moment wist ze ook wel dat het niet anders kon. Mijn zus en ik waren naast de zorg voor onze moeder ook nog gewoon aan het werk. Toen heb ik gezegd: we kunnen ook regelen dat wanneer jij ’s nachts hulp nodig hebt, er iemand anders voor je is. Daar stemde ze mee in.’
‘Heel professioneel’
De vrijwilligers bleken een uitkomst. ‘Mijn moeder vond het heel bijzonder dat iemand de hele nacht bij haar bleef. Bij het overlijden van mijn vader had ze gezien hoe het in een verpleeghuis gaat: goede zorg, maar niet iemand die continu aan je bed zit. Begrijpelijk, want betaalde professionals hebben daar geen tijd voor. De vrijwilligers van de VPTZ wel. En ze zijn ook nog eens heel professioneel. Zonder vrijwilligers had mijn moeder niet thuis kunnen sterven.’
‘De tank was leeg’
Jan zat in een vergelijkbare situatie. Al weken zorgde hij samen met zijn kinderen dag en nacht voor zijn terminaal zieke vrouw. ‘Op een gegeven moment wist ik, ik moet rust hebben. Anders draai ik door. Ik functioneerde niet meer. De tank was leeg. Ik moest slapen. Dat had de thuiszorg ook al eens tegen me gezegd.’
Toch was dat makkelijker gezegd dan gedaan. ‘Mijn vrouw en ik zijn altijd zelfredzaam geweest. Dat was nu onze valkuil. Ik had ook wel hulp van de buren kunnen krijgen, maar mijn vrouw wilde het bij ons gezin houden. Dat ging nu niet meer. Er was hulp nodig.’ Jan belde met de coördinatoren van de VPTZ. ‘Een paar uur later kreeg ik een telefoontje dat er drie vrijwilligers waren geregeld. Toen de eerste vrijwilliger binnenkwam, was het vertrouwen er direct. Ik wist: jij gaat me helpen.’
‘Door de nachtzorg hield ik het vol’
In veel gevallen kan een vrijwilliger na een telefoontje snel komen. Toch adviseert de VPTZ om tijdig om te vragen. Om er zeker van te zijn dat er iemand is om te helpen én om te voorkomen dat de mantelzorger zelf al helemaal op is. Frank Veldman besloot tijdig de VPTZ te bellen voor zorg in de laatste levensfase van zijn moeder. ‘Toen de internist vertelde dat mijn moeder alvleesklierkanker met uitzaaiingen had, was direct duidelijk dat zij nog maar enkele weken te leven had. Mijn moeder koos ervoor om thuis te sterven.’ Frank regelde dat er iedere avond om elf uur een vrijwilliger van de VPTZ kwam. ‘Dan ging ik naar bed. Als er iets zou gebeuren, zouden ze me roepen. Doordat ik ’s nachts gewoon kon slapen, hield ik de zorg overdag vol. Door het op deze manier te organiseren, heb ik op de allermooiste manier thuis afscheid van haar kunnen nemen. In totaal heb ik 1,5 week bij mijn moeder in huis gewoond. Wat zij 50 jaar voor mij heeft gedaan, kon ik nu voor haar doen.’
Er zijn verschillende soorten respijtzorg: in huis of buitenshuis. Met professionele hulp of met vrijwilligers, en voor een dag of langer. ZwolleDoet! kan je er alles over vertellen. Mail naar mantelzorg@zwolledoet.nl
