Geplaatst op
Vrijdag 16 januari 2026
Geplaatst door
Ilse Carrière
Al bijna negen jaar bezoekt oud-docent Kees Nypels (78) maandelijks gevangenen in de penitentiaire inrichting in Zwolle. Hij doet dit voor het project ‘Papa/Mama leest voor’. Bij dit project lezen gedetineerden op camera een boekje voor aan hun kinderen thuis. ‘Dat deze mensen iets slechts hebben gedaan, betekent niet dat ze slecht zíjn.’
Het voorleesproject is een bestaand, landelijk initiatief. Kees begon er negen jaar geleden mee in Zwolle. Inmiddels bestaat de groep uit vijf vrijwilligers. De ene maand bezoekt Kees Nypels de moeders op de vrouwenafdeling en de andere maand de vaders op de mannenafdeling. ‘Vanochtend lazen vier moeders een boekje voor’, vertelt hij terwijl hij een zelfgebakken stuk amandeltaart op tafel zet. ‘Soms zijn het er wel twaalf. Dat is het maximum hoor, om 11.45 uur moet iedereen weer in de cel zitten.’
Elke voorleessessie verloopt volgens een vast stramien. ‘We werken altijd met zijn tweeën; de ene vrijwilliger filmt en de andere verwerkt het bestand op de computer’, legt Kees uit. ‘Om de kinderen niet te confronteren met de gevangenisomgeving, plakken we in de voorleesruimte met wit papier zaken af die daaraan doen denken. Op tafel liggen boekjes klaar waar de ouders uit kunnen voorlezen, soms nemen ze zelf iets mee uit de gevangenisbibliotheek. Als alles klaarstaat, komen de ouders een voor een binnen om voor te lezen. Daarna zorgt de postkamer ervoor dat de video’s bij de familie terechtkomen.’
Het project wordt ondersteund door Exodus, een zorgorganisatie die opvang en begeleiding biedt aan (ex-)gedetineerden en hun naasten. Het is bedoeld om de band tussen ouder en kind te behouden of te versterken. En, indirect, om de kans te verkleinen dat gevangenen opnieuw in de fout gaan. ‘Dat laatste is voor mij bijzaak’, zegt Kees beslist. ‘Ik doe dit voor de kinderen. Daar heb ik iets mee. Ik heb niet voor niets vijfendertig jaar voor de klas gestaan. Als oud-docent weet ik hoe belangrijk een goede ouder-kindrelatie is. Ook voor de ontwikkeling van zo’n kind. Daar komt bij: die kinderen hebben niks misdaan, maar moeten wel leven met de gevolgen. Sommige kinderen groeien op zonder hun ouders, krijgen te maken met vooroordelen of worden gepest op school.’
In Zwolle mogen kinderen hun ouders een keer per maand opzoeken, maar fysiek contact is verboden. ‘Dat is zwaar, voor ouder én kind. Vooral als kinderen te jong zijn om dit aan hen uit te leggen. Laatst zei een moeder voordat ze begon met haar voorleesverhaal: ‘Dag lieverd, je was hier twee weken geleden, maar ik mocht je geen knuffel geven.’ Dan moet ik wel even slikken hoor.’
Veel gevangenen ziet Kees vaker terug. Hij merkt hoe belangrijk dit voorleesmoment voor hen is. ‘Toen ik eens naar de voorleesruimte liep, kwam ik een gevangene tegen die stond te schelden en tieren. Een maand later zag ik hem weer. ‘Wat was er nou toch aan de hand?’ vroeg ik hem. Hij antwoordde: ‘Ik had straf, ik mocht niet naar je toe.’ Kees schudt zijn hoofd. ‘Dat raakt me. Je straft dan niet alleen de ouder, maar ook het kind.’
Af en toe ontvangt hij een reactie van een familielid. ‘Ik kreeg eens een kaartje van een oma die me bedankte voor dit project. Ook een moeder, van wie de man in de gevangenis zat, schreef me hoe waardevol ze het vond. Dat doet me goed. Het bevestigt dat we iets betekenen.’
Wat de ouders hebben gedaan, weet Kees niet. ‘Ik mag er niet naar vragen en ik krijg het vooraf niet te horen. Maar soms vertelt iemand het zelf. Een keer maakte een mannelijke gevangene een vrouwonvriendelijke opmerking. Ik zei: ‘Zeg zoiets maar niet tegen je vrouw.’ Waarop hij antwoordde: ‘Dat zal niet gaan, want daarvoor zit ik hier. Ik heb haar vermoord.’ Dat is even lastig, maar ik vind het belangrijk om geen oordeel te vellen. Gedetineerden zijn mensen, net als jij en ik. Dat ze iets slechts hebben gedaan, betekent niet dat ze slecht zíjn.’
Voor Kees zelf komt zijn betrokkenheid voort uit een diep geloof in gelijkwaardigheid. ‘Daar maak ik me ook sterk voor in de Dominicanenkerk. Man of vrouw, zwart of wit, homo of hetero, iedereen is gelijkwaardig. En dat geldt dus ook voor gevangenen en niet-gevangenen.’ Met een glimlach pakt hij een enorm breiwerk op. ‘Kijk’, zegt hij, terwijl hij het kleurige gewaad omhooghoudt. ‘Hier werk ik al een tijd aan. Mijn eigen lijkwade. Hij wordt drie bij drie meter in de kleuren van de regenboog. Zo kan ik, zelfs bij mijn afscheid, laten zien hoe belangrijk gelijkwaardigheid voor mij is.’
